plazma kan ne demek?
Plazma, kanın sıvı kısmıdır ve kan hücrelerini süspanse halde tutar. Temel olarak sudan oluşur (%90'ı su) ve içinde çözünmüş proteinler, elektrolitler, besin maddeleri, atık ürünler ve hormonlar bulunur.
Plazmanın Temel Bileşenleri:
- Su: Plazmanın büyük çoğunluğunu oluşturur ve besinlerin, atık ürünlerin ve hormonların taşınmasında önemli rol oynar.
- Proteinler:
- Albumin: Kanın ozmotik basıncını düzenler ve bazı maddelerin taşınmasına yardımcı olur.
- Globulinler: Bağışıklık sisteminde antikor olarak görev yaparlar (immünoglobulinler) ve bazıları hormon ve yağ taşınmasına yardımcı olur.
- Fibrinojen: Kanın pıhtılaşmasında rol oynar.
- Elektrolitler: Sodyum, potasyum, kalsiyum, magnezyum, klorür ve bikarbonat gibi iyonlar bulunur. Hücre fonksiyonları, sinir iletimi ve kas kasılması gibi çeşitli fizyolojik süreçlerde önemlidirler.
- Besin Maddeleri: Glikoz, amino asitler, lipidler ve vitaminler gibi maddeler plazmada taşınır ve hücrelere enerji ve yapı taşı sağlar.
- Atık Ürünler: Üre, kreatinin ve bilirubin gibi metabolizma sonucu oluşan atık maddeler plazma yoluyla böbreklere taşınır ve vücuttan atılır.
- Hormonlar: Endokrin bezler tarafından salgılanan hormonlar plazma yoluyla hedef hücrelere taşınır ve çeşitli fizyolojik süreçleri düzenler.
Plazmanın Fonksiyonları:
- Kan hücrelerini taşımak
- Besin maddelerini ve hormonları hücrelere taşımak
- Atık ürünleri uzaklaştırmak
- Vücut ısısını düzenlemek
- Kanın pH dengesini korumak
- Kanın pıhtılaşmasına yardımcı olmak
- Bağışıklık sistemine katkıda bulunmak
Plazma Bağışı ve Kullanımı:
Plazma, çeşitli tıbbi tedavilerde kullanılır. Plazma bağışı yaparak, yanık hastaları, kanama bozukluğu olanlar ve bağışıklık sistemi sorunları yaşayanlar gibi birçok kişiye yardım edilebilir. Plazmadan elde edilen ürünler arasında albumin, immünoglobulinler ve pıhtılaşma faktörleri bulunur.